الشيخ رسول جعفريان
372
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
زمانى هم كه امام مخالفت خود را با قيام آنها اعلام كرد ، عبد الله بن حسن اين عمل او را حمل بر حسادت كرد . « 1 » بيعت مزبور به جايى نرسيد و عباسيان به قدرت رسيدند . بعدها ، نفس زكيه فعاليت خود را آغاز كرد و در سال 145 در مدينه شوريد اما اندكى بعد به دست نيروهاى منصور به قتل رسيد . برادرش ابراهيم هم در سال 146 در بصره شوريد كه او نيز كشته شد . در جريان شورش نفس زكيه در مدينه ، امام صادق عليه السّلام از مدينه خارج شده و به منطقه فرع در راه مدينه به مكه رفتند و پس از پايان ماجرا به مدينه بازگشتند . « 2 » پيش از آن هم منصور از امام صادق به خاطر فتنهانگيزى عبد الله بن حسن و فرزندانش گله كرد . حضرت اختلاف ميان خود و آنها را به وى يادآور شد و با اشاره به آيهء دوازده سورهء حشر ( لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ . . . ) اشاره كردند كه اين حركتى مورد حمايت عامهء مردم نيست . « 3 » بسيارى از وابستگان به بنى الحسن هم در زندان منصور درگذشتند كه فهرست نام آنها را ابو الفرج آورده است . اين قيامها و شكستها ، سر آغاز قيامهاى بعدى بود كه به طور عمده با شكست مواجه شد . نخستين قيام پيروز در شرق اسلامى ، در طبرستان رخ داد كه منجر به تأسيس دولت زيدى در اين ديار شد . در اين باره به تفصيل در « تاريخ تشيع در ايران » سخن گفتهايم . اين مسأله گذشت و طولى نكشيد كه هر دو برادر - محمد بن عبد الله بن حسن در مدينه و ابراهيم در بصره - قيام كرده و پس از درگيرى نظامى كوتاهى با نيروهاى عباسى كشته شدند . اين شكست سرآغاز شكستهاى ديگرى براى زيديها بود كه در عراق و ايران دست به شورش نظامى زدند ، گرچه يكى از اين قيامها - قيام حسن بن زيد - در طبرستان به پيروزى نسبى نائل آمد و براى مدتى - نزديك به نيم قرن ( نيمه دوم قرن سوم ) دوام آورد .
--> ( 1 ) . مقاتل الطالبيين ، صص 41 - 40 ؛ سيره و قيام زيد بن على ، ص 75 به نقل از الارشاد ، صص 277 - 276 ؛ اعلام الورى ( ترجمه ) ، صص 384 - 383 ؛ الامام الصادق عليه السّلام ، ص 56 به نقل از الاحتجاج ؛ كشف الغمه ، ج 2 ، ص 173 - 172 ؛ و نك : تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 302 ، ط عز الدين ( 2 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 162 ( 3 ) . نثر الدر ، ج 1 ، ص 355